تکنیک های پاتولوژی

آزمایشگاه آسیب شناسی

تکنیک های پاتولوژی( آسیب شناسی )

دستگاه ها ی مورد نیاز در آزمایشگاه آسیب شناسی

دستگاه تیشو پروسسور Tissue Processor( دستگاه پردازشگر بافت ) 

دستگاه میکروتوم ، دستگاه section Frozen ، دستگاه تیغه تیز کن 

دستگاه  Water bath ، دستگاهParafin bath،دستگاه فور یا دستگاه اتو، سانتریفوژ، یخچال  و...

ابزار و وسایل کار :

دستکش ، مداد مخصوص ، تخته مخصوص برش ، قیچی ، کارد مخصوص برش بافت ، تیغه بیستوری همراه با دسته آن ، پنس ، کاست ، کپسول، قالب ، قلم الماس ، تیغه میکروتوم ، زنبیل رنگ آمیزی ، لام ،لامل ، قلم مو،  ...

مواد مورد نیاز

فرمالین ، الکل متانول ، الکل اتانول ، گزیلول ، اسید استیک ، رنگ هماتوکسیلین ، رنگ ائوزین ، پارافین...

خلاصه : آزمایشگاه آسیب شناسی دو بخش دارد بخش تکنیکی که توسط تکنولوژست آزمایشگاه و بخش تشخیصی که توسط پاتولوژیست انجام می شود

همکاری درست ومنطقی بین این دو بخش باعث ارائه جواب صحیح به بیماران می شود.

نمونه ارسالی باید  داخل  ظرف مناسب قرار گیرد . به ازای یک حجم بافت باید  ده حجم محلول فیکساتور( فرمالین ) به ظرف اضافه گردیده  وبعد به آزمایشگاه ارسال شود. 

پذیرش آزمایشگاه

مسئول  پذیرش آزمایشگاه باید از وجود بافت داخل ظرف اطمینان حاصل کند .

مشخصات بیمار: شامل نام ونام خانوادگی بیمار، نام پدر، سن بیمار ، محل نمونه برداری، تعداد قطعات بافت ، نام جراح ، نام بیمارستان وبخش ، خلاصه ای از شرح حال بالینی بیمار، تشخیص احتمالی ، تاریخ ورود نمونه به آزمایشگاه توسط مسئول  پذیرش در دفترآزمایشگاه ثبت می شود . به علت وجود نام ونام خانوادگی مشابه ثبت نام پدر بیماراز اشتباهات احتمالی می کاهد.از این به بعد به بیماریک شماره( کد) تعلق می گیرد که در مراحل کار در آزمایشگاه این شماره ( کد) معرف بیمار می باشد.

آماده کردن بافت در آزمایشگاه

نمونه های بزرگ توسط شخص پاتولوژیست برش داده می شود.

سپس توسط پاتولوژیست یک قسمت کوچک به ابعاد(mm 10 mm  x  10mm x 3) از قسمت مشکوک بافت که آثار پاتولوژیک در آن مشاهده می شود انتخاب می گردد . ضخامت بافت انتخابی حدود 3mm می باشد. زیرا در ضخامت های زیاد بافت خوب فیکس

نمی شود .  ( کد) بیمار  با مداد گرافیت یا به وسیله مرکب چین روی مقوا نوشته می شود تا در مراحل کار محفظ بماند. نمونه همراه با( کد) بیمار داخل کاست قرار داده میشود .

گردش بافت :

از این جا کار با دستگاه اتوماتیک  تیشو پروسسور آغاز می گردد.

دستگاه تیشو پروسسوردر چهار مرحله کار انجام می دهد

1-   مرحله فیکساسیونFixation    

2-    مرحله آبگیری Dehydration

3-    مرحله شفاف کردن  Clearing  

4-    مرحله آغشتگی   Impregnation  

مراحل کار با دستگاه تیشو پروسسور( دستگاه پردازشگر بافت)

 

تهیه لام یا اسلاید میکروسکپی از برشهای بافت

طریقه ساخت رنگ (هماتوكسيلين - ائوزين) - روش رنگ آمیزی اسلاید با رنگ H & E

رنگ آميزی روتين: (هماتوكسيلين  - ائوزين) طریقه ساخت رنگ هماتوكسيلين: مواد مورد نياز: 1) پودر هماتوكسيلين :  gr 5        2) الكل اتيليک : cc  50  3) پتاسيم آلوم : gr 100              4) آب مقطر :  cc 950 5) اكسيد مركوريک :  gr5/2      6) اسيد استيک :  cc4       رنگ هماتوكسيلين را در ارلن كوچک ريخته و به آن الكل اضافه می كنيم. به كمک حرارت روی بخاری يا داخل بن ماری 56 درجه رنگ را داخل الكل خوب حل می کنیم.       پودر پتاسیم آلوم را در یک ارلن مناسب ريخته و به آن آب مقطر اضافه می کنیم. به کمک حرارت و تکان دادن مکرر پودر را داخل آب مقطر حل می کنیم. درحالی كه این محلول گرم است. محلول الکلی هماتوکسیلین را به آن اضافه می کنیم. و محتوی ارلن را حرارت داده و مرتب تکان می دهیم. هنگامی که محلول جوش آمد، بی درنگ در كمتر از يك دقيقه ارلن را از حرارت دور كرده و با احتیاط پودر اكسيد مركوريک را اضافه می كنيم ، مجدداً محلول را حرارت می دهیم تا رنگ ارغوانی تيره ظاهر شود. سپس محلول را از حرارت دوركرده و می گذاريم تا سرد شود. اسید استيک اضافه می کنیم. بعد از آن محلول را صاف می كنيم. در این موقع محلول قابل استفاده است ولی بهتر است 2 تا 4 هفته رنگ بماند بعد مورد استفاده قرار گیرد. 2) ساخت رنگ ائوزین: رنگ ائوزین : gr 1   الکل خالص : cc 130 رنگ ائوزین را در الکل حل کرده ، قبل از استفاده به ازای هر cc 100 محلول رنگ 5/0 اسید استیک اضافه گردد. این محلول رنگ استوک ( ذخیره ) است که هنگام استفاده باید به نسبت یک حجم رنگ با دو حجم الکل 80 درجه رقیق گردد. 3) ساخت محلول دیفرانسیاسیون(محلول اسید الکل): cc  1 اسید کلرئیدریک + cc 100 الکل 70 درجه خوب مخلوط می کنیم.  روش رنگ آمیزی اسلاید با رنگ H & E  (هماتوكسيلين  - ائوزين) اسلاید را در زنبیل رنگ آمیزی قرار داده. زنبیل را در داخل دستگاه اتو با دمای 60 درجه قرار می دهیم . حدود 20 تا 30 دقیقه در اتو بماند. با این کار برش ها به سختی روی سطح لام می چسبند حال زنبیل حاوی اسلاید را به ترتیب در محلول های ذیل انتقال می دهیم . رعایت زمان های ذکر شده الزامی است 1) بوکال محتوی گزیلول [5 دقیقه] 2) گزیلول [2 دقیقه]  3) الکل 100 درجه [2 دقیقه] 4) الکل 90 درجه [2 دقیقه]  5) الکل 80 درجه [2 دقیقه]  6) الکل 70 درجه [2 دقیقه] شستشو در آب جاری با ملایمت [10 دقیقه]  7) ظرف محتوی هماتوکسیلین [10 دقیقه]  شستشو در آب جاری با ملایمت تا آبی شود 8) غوطه ور کردن لامها در ظرف محتوی اسید الکل [دو دفعه]  شستشو در آب جاری [10 دقیقه]   9) قرار دادن در ظرف محتوی رنگ ائوزین [3-5 دقیقه] 10) الکل 70 درجه [2 دقیقه]  11) الکل 80 درجه [2 دقیقه] 12) الکل 90 درجه [2 دقیقه]  13) الکل 100 درجه [2 دقیقه]  14) گزیلول [5-10 دقیقه]  15) گزیلول [5 دقیقه] تفسیر رنگ آمیزی H & E: در ظروف شماره 1و 2 پارافین زدایی ، در ظرفهای 3 و 4 و 5 و 6 آب دهی ، در ظرف 8 تمایز، ودر ظرفهای 10 و 11 و 12 و 13 آب گیری و در ظرفهای 14 و 15 شفاف سازی صورت می گیرد. •         مرحله مونت یا روکش کردن (Cover Slipping): در این مرحله روی برشهای رنگ آمیزی شده لامل مخصوص می چسبانیم تا برش های روی لام از خراشیدگی و آسیب های دیگر برای سالیان دراز در امان باشند. •         نتایج رنگ آمیزی H & E : در رنگ آمیزی H & E  هسته سلول ها آبی می شود. سیتوپلاسم  سلول ها و همچنین مواد کراتینه و الیاف الاستیک و فیبرین برنگ قرمز روشن در می آیند. کلاژن و رتیکولین و رشته های عصبی و آمیلوئید برنگ صورتی در می آیند. گلبول های قرمز رنگ نارنجی می گیرند.

به کوشش : مهدی خواجه – گروه آسیب شناسی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

تست پاپ اسمیر به روش تین پرپ

انجام تست پاپ اسمیر (بررسی سرطان دهانه رحم) به روش جدید تین پرپ

سرطان دهانه رحم یکی از سه سرطان بدخیم در زنان می باشد که منجر به مرگ ومیر می شود.

انجام تست پاپ اسمیر ( بررسی سرطان دهانه رحم) به روش جدید تین پرپ

 

مقدمه:

سرطان دهانه رحم یکی از سه سرطان بدخیم در زنان می باشد که منجر به مرگ ومیر می شود. تغییرات پیش از سرطان و مراحل اولیه سرطان دهانه رحم علامت مشخص و آزمایشکاهی ندارد و در بیشتر موارد فاقد علامت است. توصیه شده است که در صورتی که یک خانم دارای یکی از علایم زیر باشد پزشک زنان مراجعه کند.

1- خونریزی در فاصله بین قاعدگی

2- خونریزی بعد از تماس جنسی، دوش واژینال و یا پس از معاینه لگن

3- درد ناحیه لگن ک خوابسته به سیکل عادت ماهیانه نمی باشد

4- وجود ترشحات زیاد و غیر طبیعی که ممکن است رقیق یا غلیظ و همراه با بوی تعفن باشند.

5- تکرر ادرار

6- درد در هنگام ادرار کردن

تست پاپ اسمیر

دردهه 1920 میلان یک پزشک برجسته یونانی به نام گئورگیوس پاپانیکو لائو (Papanikolou

Gerogios) به این کشف بزرگ رسید که می توان تغییرات پیش سرطانی و سرطانی سلولهای پوشش دهانه رحم را تشخیص داد و بسیاری از آنها با موفقیت درمان نمود و این تست از همان زمان به تست پاپ اسمیر معروف شده است. در پی این کشف، میزان مرگ و میر ناشی ار سرطان دهانه رحم در زنان به میزان چشمگیری ( بیش از 70%) کاهش یافت. با وجود این، ریشه کنی سرطان دهانه رحم هنوز به صورت هدفی دور از دسترس باقی مانده و در حال حاضر سالیانه 3-2 میلیون نفر از این نوع سرطان از سراسر دنیا گزارش می شود. درایالات متحده آمریکا سالیانه حدود 450 هزا نفر مبتلا به سرطان دهانه رحم می شوند که 50 % این سرطانها در زنانی رخ می دهد که هیچگاه در طول عمر خو تست پاپ اسمیر انجام نداده اند، 20-10% این موارد نیز در زنانی مشاهده شده است که در 5 سال اخیر آخر منتهی به بروز سرطان، پاپ اسمیر انجام نداده اندو 25 % موارد هم در زنانی دیده شده است که یک تست با نتیجه غیر طبیعی داشته اند اما پیگیری مناسبی در مورد آنها انجام نشده است.

چه کسانی باید مورد غربالگری سرطان دهانه رحم قرار گیرند؟

راهکارهای غربالگری از کشوری به کشور دیگر متفاوت است ولی توصیه عمومی این است که 3 سال بعد از اولین تماس جنسی غربالگری پاپ اسمیر باید انجام شود و بعد از آن به صورت منظم سالی یکبار تا سنین 60-55 سال ادامه یابد و از سن 60 سالگی به بعد چناچه نتایج تست های پیشین منفی بوده باشد متوقف گردد.

ارتباط ویروس پاپیلومای انساتی (HPV) با سرطان دهانه رحم

علت سرطان دهانه رحم سالها ناشناخته بود اما اکنون ثابت شده است که ارتباط HPV با سرطان مزبور بسیار قوی تر از ارتباط مصرف دخانیات با سرطان ریه است (بیش از 99.7%) این ویروس علاوه بر انتقال از طریق تماس جنسی از طریق تماس پوست به پوست هم منتقل می شود. بیش از 100 گونه از این ویروس تاکنون شناخته شده است که از این میان یک سری از گونه ها پخطر تر می باشد (مثل گونه ها 16 ، 18 که عامل 70 % سرطان دهانه رحم می باشد.

روش های گوناگون انجام تست پاپ اسمیر

تا اواسط دهه 90 تنها از روش سنتی و موسوم برای انجام تست پاپ اسمیر استفاده می شود در این روش سلولهای برداشت شده از مجاری واژن و دهانه رحم توسط وسایل نمونه برداری به روی یک اسلایر شیشه ای منتقل می گردید که در این روش حدود 80% سلولها برروی وسایل نمونه برداری باقی مانده و به ناچار دور ریخته می شد و از اواسط دهه 90 روش جدید تین پرپ معرفی گردیدو تاٌئیدیه اداره غذا و داروی آمریکا (FDA) رال بعنوان روش با مزیت برتر جهت انجام تست پاپ اسمیر را دریافت نمود در این روش تمام سلولهای برداشت شده به یک محلول نگهدارنده منتقل شده و سپس به روی یک اسلاید شیشه ای منتقل می شوددر هنگام انتقال سلولهای دهانه رحم به اسلاید شیشه ای مواد مزاحم غیر تشخیص مثل خون ، سلولهای التهابی ، موکوس حذف می شوند و ثانیاٌ این سلولها به صورت تک لایه به اسلاید شیشه ای منتقل می شود. این دو خاصیت سبب می شود که هم پوشانی سلولهای پوششی که در روش های سنتی دیده می شود از بین رفته و احتمال پوشیده شدن یک سلول غر طبیعی از بین برود و در نتیجه قدرت و حساسیت تست پاپ اسمیر افزایش می یابد.

در ضمن در هنگام انتقال سلولهای دهانه رحم به مایع نگهدارنده امکان بررسی همزمان برای سلولهای سرطانی و احتمال وجود HPV و عفونت های کلامیدیایی و سوزاک هم وجود دارد.

درمان:

در صورت تشخیص به موقع مراحل پیش سرطانی و یا مراحل اولیه سرطان دهانه رحم با درمانهایی معمولی نظیر فریز کردن ، بیوپسی و ........ می توان بیمار را درمان نمود

زمان شروع تست پاپ اسمیر

زمان شروع تست پاپ اسمیر

توصیه می‌شود نخستین تست پاپ برای غربالگری سرطان دهانه رحم ، سه سال بعد از شروع مقاربت مهبلی (واژنی) انجام شود - و در هر صورت- بعد از ۲۱ ساله شدن فرد ، انجام این تست به تأخیر نیفتد

زمان شروع تست پاپ اسمیر

 

توصیه می‌شود نخستین تست پاپ برای غربالگری سرطان دهانه رحم ، سه سال بعد از شروع مقاربت مهبلی (واژنی) انجام شود - و در هر صورت- بعد از ۲۱ ساله شدن فرد ، انجام این تست به تأخیر نیفتد.(۱) انجمن سرطان آمریکا (ACS) ، کالج آمریکایی بیماری‌های زنان (ACOG) و گروه کاری خدمات پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (USPSTF) در این مورد توافق دارند.

در مورد فاصله زمانی بین تست‌ها و زمانی که باید انجام تست پاپ متوقف شود ، اختلاف‌هایی وجود دارد. بهتر است با پزشکتان در مورد دلایل موافق و مخالف هر توصیه صحبت کنید تا ببنید کدام یک از این برنامه‌ها برای شما بهتر است.

پیشنهادات ACS : تا ۳۰ سالگی تست پاپ باید هر ۱ تا ۲ سال انجام شود. بعد از ۳۰ سالگی تست پاپ باید به همراه تست HPV (ویروس پاپیلومانی انسانی) انجام شود. اگر هر دو تست منفی بودند ، تست باید هر ۳ سال انجام شود و اگر تست پاپ منفی و تست HPV مثبت باشد ، تست باید هر ۶ تا ۱۲ ماه انجام شود. انجام تست در اشخاص ۷۰ ساله یا مسن‌تری که ۳ تست منفی پی‌در‌پی داشته‌اند ، متوقف می‌شود.

پیشنهادات ACOG : تا ۳۰سالگی تست پاپ باید هر ساله انجام شود ، انجام تست پاپ بعد از این سن به همان ترتیب ACS است. زمان توقف انجام تست پاپ بر حسب مورد تعیین می‌شود.

پیشنهادات USPSTF : تست پاپ باید هر ۳ سال انجام شود و در ۶۵ سالگی اگر تست‌های پاپ اخیر نرمال باشند ، انجام آن متوقف می‌شود. USPSTF توصیه‌ای برای انجام دادن یا ندادن تست HPV ندارد.

 

خلاصه : تست پاپ برای تشخیص سرطان دهانه رحم انجام می‌شود. تست پاپ اسمیر تست سیتولوژیک بسیار ساده ای است که در آن نمونه هایی که ازدهانه رحم گرفته می شود در آزمایشگاه مورد بررسی میکروسکوپی قرار می گیرد تا سلولهای دهانه رحم و تغییرات منجر به بدخیمی در آنها شناسایی شوند. ، اگر فعالیت جنسی شروع شده باشد و نیاز به غربالگری بیماری‌های منتقل‌شونده از راه جنسی ، وجود داشته باشد ، معاینه لگن زودتر از سنی که برای انجام تست پاپ توصیه می‌شود ، انجام می‌شود. در این صورت معاینه لگن لزوما شامل تست پاپ نخواهد بود. ویروس HPV یک ویروس خیلی شایع است که بسیاری ازمردان و زنان در زمانی از دوران حیات خود بدان مبتلا می شوند.
تقریباً ۱۰۰ نوع HPV وجود دارد، برخی از انواع HPV فقط ناحیه دستگاه تناسلی را آلوده می کند و سبب زگیل می شوند.انواع دیگری از HPVپس از مدت طولانی می توانند منجر به سرطان دهانه رحم شوند.همچنین HPV های دستگاه تناسلی در سایر نواحی بدن ایجاد بیماری نمی کنند.

عفونت HPV خیلی رایج است یکی از مکانهایی که اغلب بیشتر آلوده به HPV می شود مجرای تناسلی است.راه انتقال این عفونت غالباً آمیزش جنسی است. اگر عفونت در ناحیه تناسلی و گردن رحم توسط انواع کم خطر HPV ایجاد شود ضایعه معمولا زگیل تناسلی خوانده می شود و تغییراتی که در محل ضایعه ایجاد می شود خوش خیم و بی ضرر است.

برخی از انواع پرخطر HPV دهانه رحم را آلوده کرده سبب تغییرات پیش سرطانی می شود، که این امر بسته به نوع HPV و طول مدت عفونت دارد. اگر انواع پر خطر HPV عفونی روی دهانه رحم برای سالها شناخته و درمان نشوند برخی از آنهامی تواند باعث سرطان دهانه رحم شود. هر سال درآمریکا بالای ۴۰۰۰ زن از سرطان دهانه رحم می میرند.

 

 

ترجمه شده از : Dr. Razavi’s Good to Know Info